تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس

بیستون نیوز :

این مسجد اگر چه از لحاظ وسعت کوچک است اما عظمت آن بال در بال کروبیان به عرش اعلا می رسد و به مانند دیگر اماکن مذهبی نظر کرده دارای ویژگی‌ها و معجزاتی می‌باشد که در میان مردم خاص و عام به یک سری کرامات مشهور است.

سرویس فرهنگی بیستون؛ شاید تاکنون به این موضوع که چرا شهر هرسین در استان کرمانشاه و منقه غرب کشور به دارالمومنین مشهور بوده است فکر کرده باشید.

با کمی دقت و ریز شدن در موضوع پی می‌بریم که این وجه تسمیه بی مسما نیست.چرا که هرسین از قدیم الایام و حتی در دوره خفقان رضا خانی هم محل و مکانی برای اجرای مراسمات مذهبی بوده است.اسناد مکتوب و شفاهی که بصورت سینه به سینه از اسلاف ما بجا مانده مؤید این نکته می باشد که مردم هرسین در اجرای مراسمات دینی و مذهبی دین اسلام کوشا و پیشگام بوده و در اجرای آنها سنگ تمام گذاشته اند.

یکی از این مراسمات مذهبی , عزاداری سرور و سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) و یاران با وفایش بوده است.بر اساس اسناد و مدارکی که در دست است و با تحقیقات میدانی که توسط خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی بیستون صورت گرفته مراسم عزاداری محرم در هرسین از قرون گذشته در این شهر و حتی زمانی که قصبه بوده است انجام می شده است.که ما در اینجا به تشکیل دسته جات عزاداری به شکل کنونی خواهیم پرداخت.

این مراسمات در امام زاده مهدی (ع) واقع در قبرستان قدیمی هرسین انجام می شده و مردم با اتحاد و همدلی خاصی به ادای دین خود به سرور آزادگان می پرداخته اند.

ف تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس

موضوعی که در این مطلب می خواهیم به آن بپردازیم تاریخچه هییت های عزاداری و قدمت آنها است که به تناوب و در یک سری گزارش به آنها خواهیم پرداخت. در این راستا از شما مخاطبان فرهیخته تقاضامندیم که در این راه ما را از راهنماییهای خود محروم نفرمایید.

در این گزارش و مطلب از قدیمی ترین مسجد و تکیه شهر هرسین شروع می کنیم. مسجدی اگر چه از لحاظ فیزیکی کوچک اما وسعت آن بال در بال کروبیان به عرش اعلا می رسد و به مانند دیگر اماکن مذهبی نظر کرده دارای کرامات و معجزاتی بوده است و در میان مردم خاص و عام به یک سری کرامات معروف است.

مسجدی در یکی از نقاط قدیمی و مرکزی شهر هرسین وجود دارد که به مسجد شمسی معروف است. در این خصوص  فیروز ناصری هرسینی یکی از مداحان قدیمی و از فعالین فرهنگی این محله در گفتگو با خبرنگار بیستون گفت:

 مسجدی به مساحت شاید ۴۰  متر مربع در تقاطع کوی سادات و کوی نجارهای ورمحله بفاصله ۶۰  یا ۷۰ متری مسجد کنونی آیت الله نجفی (ره) وجود دارد که  قدمت آن شاید بیش از دویست پنجاه سال باشد . از تاریخچه دقیق آن مدرکی مستند در دست نیست اما طوریکه از بزرگان نقل شده زنی مومنه بنام شمسی خانم که از اقوام براخاص و جد مادری طایفه بزرگ براخاصی در هرسین بوده که از سمت پدر به طایفه ناصری نسب می برد.
شمسی خانم خانه و حیاط مسکونی خود را به جهت نذری که کرده به دو بخش تقسیم می کند و قسمی از آن را بعنوان مسجد وقف کرده , آنرا می سازد و جهت عبادت در اختیار مردم و اهالی محله می گزارد.
این بانوی متدین و با فضیلت این فضا را محل عبادت خود قرار داده که بعدها میرزا نادر هرسینی معروف که عارفی زاهد و شاعری توانا و عابدی باتقوا بوده است با حفظ شان و کرامت این مسجد از آن برای آموزش فقه و قرآن و اصول و اخلاق و…نیز با سواد کردن مردم بعنوان مکتب خانه استفاده می‌کرده است .
فیروز ناصری هرسینی در ادامه افزود:  بعدها نیز بعلت کراماتی که میرزا نادر در آنجا داشته مورد توجه و احترام خاص و عام  مردم قرار می‌گیرد و به اسم مسجد شمسی معروف می‌شود که حتی امروزه هم بعنوان مکانی مقدس و باکرامت دربین مردم قرب و مقام و منزلتی دارد و مردم برای گرفتن حاجات خود به این مسجد می روند.بارها مشاهده کرده ام که مردم از نورآباد و روستاهای آن و شهرهای اطراف هرسین نیز برای حل مشکلات و گرفتن حاجت به این مکان مقدس مراجعه کرده اند.
32 تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
این مکان مقدس در اثنای سالهای ۱۳۲۰ تا  ۱۳۴۷ بعنوان اولین مسجدی بود که در شبهای ماه مبارک رمضان با حضور بزرگان محل دعای افتتاح مراسم شبهای قدر بصورت هیات اجرا می‌شد و در ماهای محرم و صفر پایگاه اصلی دسته سینه زنی بود.
در آن سالها  مداحان  و نوحه خوانهایی چون مرحومان : ابوالفتح دارابی – چراغعلی ناصری – کوچکعلی ناصری – حاج آقانور معراجی –  رجبعلی باباخانی و سایر بزرگان سرشناس هرسین رونق و صفای معنوی خاصی به این مسجد و هییت می‌دادند.
این مسجد در اثنای سالهای ۴۴ و ۴۵ توسط سیدجمعه مهدوی مرمت شد و در همان سالها مسجد ورمحله که با مصالح گلی ساخته شده بود و بدلیل سختی تردد بر روی رودخانه اقبال مردم به برگزاری مراسم در آن کم بود که با همت بزرگانی چون حاجی علی حسین ناصری و… به مکانی با وسعت بیشتر و مناسبتر برای هییت های عزاداری تبدیل شد.
در سال ۱۳۴۵ با تشکیل «هیات انصارحسینی» در مسجد کنونی ورمحله با همت و تلاش افرادی چون رحمان احمدی -کربلایی صفرعلی رفیعی-آقارضا نجفی-چراغعلی ناصری-حاج عظیم ناصری -حاج علی حسین ناصری و… تخریب و از نو بنا نهاده شد. به دلیل اینکه حضرت آیت ا….نجفی (ره) امامت جماعت انجا را برعهده داشت بنام مسجد آیت ا…نجفی نامگذاری شد. البته قبل از اینها مرحوم سید علی اکبر امامی تفرشی خدمات ارزنده ای را در این مسجد انجام داده بود که مقتضی است از نوادگان آن مرحوم اطلاعاتی بدست آید و از این خیر بزرگ هم تجلیلی شایسته بعمل آید.
images 1 تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
حضرت آیت الله نجفی (ره) پیش نماز مسجد ورمحله نفر اول از چپ
(ناگفته نماند علیرغم مخالفت عده ای از اهالی در سال ۱۳۷۳ و ۷۴ مسجد شمسی با کمک خیرین متعهد و با تلاش آقای فیروز ناصری هرسینی و فعالیتهای  همسر محترمه ایشان حاجیه فرنگیس ناصری تعمیر کلی و به شکل بنای فعلی ساخته شد که امروزه هم مورد توجه معتقدین این مسجد می‌باشد.)
ناصری همچنین در ادامه گفتگو اضافه کرد : پس ازتشکیل هیات انصارحسینی فعالیتهای مذهبی بیشتر شد و دعوت از هییت‌هایی از شهر کرمانشاه و دعوت از خطیبان معروف در قم در دستور کار هیات امنا قرار گرفت و ماهای محرم و صفر و رمضان مجالس و مراسم های پر باری برپا می‌شد.بنای موجود مسجد آیت الله نجفی ورمحله توسط معمار صفرقلی قاضیان طراحی و ساخته شد که در ابتدا دارای گنبد بود ولی بعدها گنبد تخریب و بصورت فعلی درآمد که متاسفانه براثر کم توجهی از نظر بنا و نمای داخلی از ارزش معماری و ساختمانی آن کاسته شده که در این رابطه توجه خیرین و مسولین امر را می‌طلبد.

 

این مداح اهل بیت و فعال فرهنگی – هنری در رابطه با نوع اجرای مراسمات در سالهای گذشته بیان داشت : مراسم سینه زنی به این صورت بود که مردها تا کمر لخت شده و با پای برهنه حرکت کرده و سینه می‌زدند. چهار پایه ای که مخصوص نوحه خوان بود توسط افراد مسن و جا افتاده حمل می‌شد. بفاصله ۱۰ -۲۰ متری که دسته حرکت می کرد دوباره نوحه خوان بالای چهارپایه قرارمی‌گرفت  و ۵ -۶دقیقه ای نوحه خوانی می کرد . و با تکرار (دم) بین راهی دوباره مسیر را چند متری با تکرار همان دم , سینه زنان ادامه می‌دادند.
index 7 تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
وی افزود در آن دوران خبری از سر و صدا و غوغای امروزی ساز و دهل نبود و احیانا یک یا دو دهل که با پوست گاو درست شده بود به جهت هماهنگی بین سینه زنان و در سالهای بعد تر زنجیر زنان استفاده می شد و به مانند امروز این صداها گوشخراش و آزار دهنده نبود.
دهل تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
در هر دسته عزاداری یک یا چند علم وجود داشت که مردان قدرتمند و تنومندی علم‌ها را حمل می‌کردند. علمها چوبی بودند و ۴-۵متر ارتفاع داشتند که جابجایی آنها کاری دشوار بود و هرکسی از عهده این کار بر نمی‌آمد.
علم‌ها ملبس به لباسهای زنانه و پارچه های سربند زنانه(هراتی) و پارچه‌های سبز و مشکی و چتری درنوک آن بود و چون در آن زمان تیر های برق و موانعی از این قبیل نبود براحتی علم حمل می شد.
32 تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
از معروفترین حمل کنندگان علم کربلایی غلام ناصری رامی توان نام برد.حمل علم‌ها متناسب با خواندن نوحه ها و همزمان با حرکت دسته انجام می‌گرفت. نوحه خوانهای معروف ابولفتح دارابی -آقا هاشم معراجی و حاج آقانور معراجی-چراغعلی ناصری- رجبعلی باباخانی-آقارضا نجفی- کوچکعلی ناصری-ابراهیم منصوری -یارمحمد منصوری -کریم منصوری و بعدها مصطفی رستمپور -مصطفی صیادی – فیروز ناصری – مراد باباخانی – سیاوش مسکینی – رضا و باقر جباری و… بودند.
ققق تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
دسته سینه زنی مسیرهای مشخصی داشت ابتدا در منزل حاج حسن وثوق و شبها در پاچمن(واقع در محله قاضی) و درب منزل کربلایی مولاداد قاضی و در ایام تاسوعا و عاشورا در منزل آیت ا…نجفی در نزدیکی امام زاده مهدی (ع)  اجتماع می‌کردند.
در بعضی از شبهای دهه اول محرم هم بدعوت هیات سینه زنی مسجد سراب بعنوان میهمان بنوبت می‌رفتند. شبها روشنایی را چراغهای توری یا زنبوری تامین می‌کرد.رسم بر این بود که در روز عاشورا اکثر مردم به شانه ها و فرق سر گل می‌مالیدند که تا روز سوم عزا آنرا پاک نمی‌کردند.
ناصری تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
نفر اول از راست:مرحوم توکل حامد و مرحوم حاجی علی حسین ناصری از خیرین و واقفین بنام هرسین یک نفر به آخراز راست و نفر سوم آقا هاشم معراجی مداح و ذاکر اهل بیت (ع)
از نقاط ضعف مراسمات امروزی متاسفانه رقابت ناسالم و چشم و هم چشمی بین بعضی از محلات است و ورود سنج و دهلهای جدید که بیش ازحد معمول و نیاز در داخل دستجات عزاداری مشاهده می شود که این معضل فقط مخصوص شهر ما نمی باشد .گاها نیز مشاهده می شود که در صفوف دسته ها عدم احترام به بزرگترها و پیشکسوتان و ناهماهنگی نوحه خوانها و محدود کردن عزاداری به دهه اول محرم و استفاده از اشعار نامتعارف که مناسبتی با مراسم آن شب یا روز عزاداری ندارد را می توان از نقاط ضعف مراسمات این روزها در هرسین دانست.
یکی دیگر از افراد سرشناس در هییت انصار حسینی مسجد ورمحله شادروان علی اشرف ایمانی بود که چند سالی است غیبت وی محسوس است.و یکی دیگر از زحمت کشان این هییت احمد علی (خانی) احمدی می باشد که انصافا در این راه خادمی زحمتکش برای آقا امام حسین است.

هرسین تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس

وی در پاسخ به این سوال که اینکه چرا تا همین چند سال پیش دسته جات عزادار در مکان مقدس  امامزاده تجمع پیدا می کردند گفت : این تجمع هماهنگ اول بحرمت امامزاده  دوم بحرمت زیارت اهل قبور و سوم بحرمت بیت معظم آیت ا…نجفی بوده که شاید قدمتی ۶۰تا۷۰ ساله دارد.
وی در ادامه افزود: البته اگر تجمع در دو نوبت تاسوعا و عاشورا دریک مکان باشد تعهد ,انسجام و وحدت مردم را تداعی می‌کند.اما با مدیریت خود مردم مثلا”تجمع عظیم تاسوعایی در ورمحله بخاطر وضعیت فیزیکی و جغرافیایی و محل تفکیک زنان و مردان و اشراف به کوچه ها و خیابانها و تجمع عاشورایی با سازماندهی در محل امامزاده باشد بهتر است.
تت تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
هیاتهای معروف اخیر ۱-انصارحسینی ورمحله ۲- هیات مسجد جامع محله زیر مسجد۳-هیات مسجد امام خمینی محله محمد رحیم ۴-هیات مسجد صاحب الزمان تازه آباد ۵-هیات مسجد حجه ابن الحسن لک ۶-هیات مسجد قمر بنی هاشم سراب -۷هیات مسجد امام رضا ع ۸ -هیات مسجد امام حسین ع ۹-هیات مسجد امام حسن مجتبی ع ۱۰-هیات جنت الحسین ۱۱-هیات مسجد چهارده معصوم ۱۲- مسجد امیرالمومنین ده بالا و چندین هییت دیگر که هر ساله بانی و متولی عزاداری در هرسین می‌باشند.
index 8 تاریخچه و آشنایی با قدیمی ترین هیئت و مسجد هرسین + عکس
فیروز ناصری هرسینی که خود و مرحوم پدرشان در این مسجد مداحی کرده اند
ادامه دارد….

مطالب پیشنهادی

دیدگاهتان را بنویسید

بیشتر

گزیده اخبار