معرفي كتاب : زاگرس نشينان ، روايتي تاريخي از مردمان سختكوش زاگرس

بیستون نیوز :

محسن (احسان) فتاحی هرسینی متولد ۱۳۶۴ در شهرستان هرسين مي باشد.وي كارشناس تاريخ و دانشجوی كارشناسي ارشد رشته تاریخ است. کتاب زاگرس نشينان در حال حاضر اولین کتاب اين نويسنده جوان هست كه در مورد ساكنان سختكوش زاگرس به رشته تحرير درآمده است.


Notice: Undefined offset: 0 in /home/bistoonn/public_html/wp-content/plugins/seo-for-images/seo-for-images.php on line 264

Notice: Undefined offset: 0 in /home/bistoonn/public_html/wp-content/plugins/seo-for-images/seo-for-images.php on line 284
سرويس فرهنگي بيستون ، محسن (احسان) فتاحی هرسینی متولد ۱۳۶۴ در شهرستان هرسين مي باشد.وي كارشناس تاريخ و دانشجوی كارشناسي ارشد رشته تاریخ است. کتاب زاگرس نشينان در حال حاضر اولین کتاب اين نويسنده جوان هست كه در مورد ساكنان سختكوش زاگرس به رشته تحرير درآمده است.وي در آینده نزدیک  یک کتاب با عنوان پادشاهان اشکانی را هم در دست چاپ دارد که تا پایان سال به چاپ خواهد رسيد.
در زير توضیحاتي در مورد مهمترين بخشهاي اين كتاب بصورت اجمالي آمده است.
کوههای زاگرس:
دشت های داخلی ایران تقریباً توسط کوه ها محاصره شده اند. مهم ترین سیستم کوهستانی کشور که رشته کوه زاگرس نام دارد از نزدیکی مرز شمال غربی ایران با ترکیه به موازات مرز عراق تا خلیج فارس به طول ۱۵۰۰ کیلومتر و عرض ۴۰۰ کیلومتر(در عریض ترین مناطق) امتداد دارد.
به استثناء دشت ساحلی خوزستان که از شمال تا خلیج فارس و دریای عمان امتداد دارد، رشته کوه های زاگرس با وسعت ۴۰۰.۰۰۰ کیلومتر مربع و یا یک چهارم ایران تقریباً تمام غرب کشور را می پوشاند و منطقه آب و هوایی مدیترانه ( واقع در غرب رشته کوه) را از منطقه آسیای خشک غربی جدا می نماید.
تعداد بسیار زیادی از قله های زاگرس بیش از ۴۰۰۰ متر ارتفاع دارند. قله دنا در استان کهگیلویه و بویر احمد با ارتفاع ۴۴۰۹ متر و قله زردکوه در استان چهار محال و بختیاری با ارتفاع ۴۲۲۱ متر بلندترین، قله‌های رشته کوه زاگرس می باشند. قله هایی با ارتفاع بیش از۲۳۰۰ متر، رطوبت قابل ملاحظه ای را محبوس می نمایند که به عنوان آب زیرزمینی در حوضه های آب خیز پائینی تراوش می کند. این حوضه های آب خیز با ارتفاع ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ متر دارای خاک حاصلخیزی هستند که به صورت سنتی کاشت محصولات مختلف را در سطحی وسیع امکان پذیر نموده است.
نام زاگرس از نام مهاجران هند و اروپایی و ایرانی که زمانی در این منطقه از سواحل دریاچه وان تا ساحل مکران ساکن بوده و زاگارتی/ساگارتی نامیده می شدند، گرفته شده است. قبایل کرد زنگنه و چگینی از بازماندگان ساگارتی های باستانی محسوب می شوند. در گذشته این رشته کوه به نام کوهستان پهله و پاطاق نامیده می شد.در زمان باستان، دشت خوزستان که شوش نامیده می شد و کوههای اطراف تا جنوب شرقی که به “انشان” معروف بودند، دو استان از سرزمین باستانی عیلام را که از آن با نام سرزمین خدایان یاد می شود، تشکیل می دادند. رشته کوه های زاگرس که بین قزوین (غرب ایران) و همدان ( اکباتان باستان که پایتخت مادها بوده است) قرار دارند، در گذشته دشت های آبرفتی آشور و بابل را از یکدیگر جدا می کردند.
تغییرات آب و هوایی شدیدی که در زاگرس دیده می شود عمدتاً در اثر ارتفاع ایجاد شده است. در رشته کوه های مرکزی در حالیکه در قله کوه ها دما زیر صفر درجه سانتیگراد است ، بادهایی که از سمت جنوب غربی می وزد، مناطق کم ارتفاع تر را در تابستان می سوزاند. میزان بارندگی سالانه از ۱۰ اینچ در ارتفاعات پائین، تا حدود ۲۰ اینچ در قله ها متغیر است. در زمستان معمولاً رشته کوه ها از برف پوشیده شده اند و تعدادی از قُله های مرتفع در تمام طول سال از برف پوشیده شده اند. ناهمواری ها و نقاط مرتفع رشته کوه زاگرس آنرا به خصوص در طی ماه های زمستان که منطقه پوشیده از برف است، تقریباً غیر قابل عبور نموده است.
رودخانه کارون از نزدیکی زردکوه سرچشمه گرفته، از میان دره های عمیق با دیواره های با شیب تند گذشته و پس از عبور از دشت خوزستان به خلیج فارس می ریزد.
باستان شناسان تخمین می زنند که از ۱۰۰۰۰سال پیش، کوههای زاگرس به عنوان یکی از اولین کانون های گیاه و دام جهان بوده است. متاسفانه هزاران سال استفاده بی رویه انسان از منابع طبیعی منجر به نابودی بسیاری از بلوط های بومی منطقه و جنگل های سرو کوهی (اورس) شده است.
گنبدهای بزرگ نمکی که ۱۵۲۴ متر (۵۰۰۰ فوت) ارتفاع دارند در نزدیکی مرکز کوه ها یافت
می شوند و در مجاورت آن ها تراوشات نفت و قیر طبیعی که گاه به صورت خود به خود آتش می گیرند و همچنین چشمه های نفت سنگین دیده می شوند.
رشته کوه زاگرس، کوه های ناهموار، جنگلی و کوه های پوشیده از برف در شمال غرب با تعداد بسیار زیادی از مخروط های آتش فشانی و حوزه رودخانه های بزرگ (مانند دریاچه ارومیه) و همچنین برآمدگی های موازی و دره های قسمت مرکزی (با مردابهای نمکی کم ارتفاع و نامنظم جنوب غربی که بوسیله صخره و توده های شن مشخص می شود) را در بر می‌گیرد. قسمت شمالی زاگرس بسیار پر جمعیت است و دره های حاصل خیز آن به منظور کشاورزی مورد بهره برداری قرار می گیرد. در مناطق مرتفع قسمت مرکزی، چوپانی به شیوه قبیله ای به چشم می خورد. در جنوب شرقی زاگرس، خرما و غلات در آبادی ها پرورش داده می شوند. کردها، لرها، بختیاریها، قشقائیها و دیگر ایلات در کوه ها زندگی می کنند و تعدادی از گروه ها در حال حاضر در این مناطق ساکن شده اند. میدان های نفتی ایران در طول دامنه های غربی زاگرس مرکزی جایی که گنبدهای نمکی مقادیر زیادی از نفت را در خود جای داده اند، قرار دارند.
گونه های بلوط ارتفاعات زاگرس را می پوشانند و درختان پسته و بادام وحشی در مناطق کم ارتفاع تر دیده می شوند. درخت داغداغان، گردو و گلابی نیز در این منطقه اکولوژیکی پراکنده شده اند. تعدادی از رودخانه های بزرگ، از جمله کارون، دز و کرخه از این منطقه سرچشمه گرفته و به خلیج فارس و دریای عمان می ریزند. آبشارهای زیبا، آب گیرها و دریاچه ها به زیبایی سیمای کوهستان افزوده است.
امروزه گله داری گوسفند، بز و گاو همچنان به عنوان مشاغل مهم باقی مانده اند و چوپانان به صورت فصلی حیوانات را بین چراگاه های مرتفع تابستانی و مناطق کم ارتفاع زمستانی حرکت می دهند. در مناطق دور افتاده این اکوسیستم، جمعیت هایی از پستانداران مانند: کل و بز، قوچ و میش، خرس های قهوه ای و گربه های وحشی مختلف از جمله کاراکال،سیاه گوش، پلنگ وکفتار دیده می شوند. کفتار پر سرو صدا ترین حیوان این منطقه است و هر چیزی را که بیابد، زنده یا مرده را به عنوان غذا استفاده می کند. قورباغه مرداب از دیگر ساکنین این منطقه است که از سوسک، عنکبوت های آبی و دیگر بندپایان کوچک تغذیه می کند. کبک دُری کمیاب که پرنده ای با رنگ روشن و نشانه های مشخص سفید است برای علاقه مندان به پرندگان مناظر بدیعی ایجاد نموده است. این پرنده که در زمین لانه دارد در مناطق مرتفع با صخره های پر شیب پوشیده از علف و بوته زندگی می کند. همچنین گاهی اوقات قادر خواهید بود در بالای سر خود بال های بزرگ عقاب طلایی را در حال پرواز ببینید.

 

  معرفي كتاب :  زاگرس نشينان ، روايتي تاريخي از مردمان سختكوش زاگرس
مقدمه مولف:
ضمن سپاس بیکران به درگاه خداوند بزرگ که مرا یاری داد تا درباره اقوام و ساکنین کوههای زاگرس کتاب حاضر را بر اساس مدارک باستانی و دیگر مستندات تاریخی نگاشته و در اختیار علاقمندان قرار دهم .
لذا به منظور آگاهی بیشتر علاقمندان زاگرس رشته کوهی در غرب و جنوب ایران است. این رشته کوه از کرانه های دریاچه وان در کردستان ترکیه آغاز شده و پس از گذشتن از استان های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، همدان،ایلام،اصفهان،کهگیلویه و بویر احمد،چهار محال و بختیاری،خوزستان،و لرستان تا استان های فارس،کرمان و هرمزگان ادامه می یابد. نام باستانی رشته کوه زاگرس کر یا کور است بر طبق اسطوره شناسی سومری کور(کر)اساساً نام یک کوه یا کوههایی بوده، و معمولا به کوه های زاگرس واقع در شرق سومر اطلاق می گردیده است بی شک این رشته کوه ها اولین خواستگاه انسان متمدن و یکجانشین بوده است.
نام قدیمی این رشته کوه در زبان فارسی ((پاتاق))که نام رشته کوهی معروف در استان کرمانشاه است نیز بوده و پیش از آن ((کهستان)) {در عربی((جبال))} و((پهله))بوده است.محسن(احسان) فتاحی هرسینی
هرسین بهمن ۱۳۹۴

مطالب پیشنهادی

پاسخ دهید

بیشتر

گزیده اخبار