هرسین در سطور رنگ پریده تاریخ

بیستون نیوز :

هر قدر زمان بگذرد می‌توانیم امیدوار باشیم که اسناد جدیدی از تاریخ کهن هرسین در دسترس قرار گیرد و بر بخش‌های تاریک و مبهم تاریخ این شهر پرتو بیفکند.

سرویس فرهنگی بیستون نیوز // هرسین یکی از شهرهای مهم استان کرمانشاه با تاریخی کهن است که به دلیل فقر منابع تاکنون کمتر مورد توجه تاریخ‌پژوهان قرار گرفته است. اندک پژوهشگرانی‌ که تاکنون به تاریخ این دیار پرداخته‌اند به دلیل کمبود منابع تنها به معرفی آثار تاریخی آن دست زده‌اند یا براساس چند سند خاندانی اشاره‌هایی ناچیز به برخی رویدادهای مهم دورۀ قاجار داشته‌اند.[۱] از مهم‌ترین عواملی که باعث شده است هرسین نسبت به شهرهایی چون کنگاور، صحنه و سرپل‌زهاب از منابع تاریخی کمتری برخوردار باشد، موقعیت جغرافیایی این شهر است.

 

از این رو امین محمدی دانشجوی دکترای تاریخ نویسنده کتاب هرسین در سطور رنگ پریده تاریخ در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی بیستون به تشریح و بیان جزئیاتی از این کتاب پرداختند.

محمدی در گفت : هرسین نسبت به شاهراه بغداد به تهران و راه زیارتی به سمت عتبات عالیات و مکه وضعیتی حاشیه‌ای دارد. در نتیجۀ این وضعیت، در آثار جغرافی‌نویسان، سیاحان، ماموران سیاسی، بازرگانان و زائران که آثارشان از منابع اصلی نگارش تاریخ محلی است، کمتر ردپایی از اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی این شهر می‌توان دید. از آنجا که هرسین مانند اغلب شهرهای کرمانشاه فاقد تاریخنگاری محلی است، نگارش تاریخ محلی[۲] این شهر برای تاریخ‌پژوهان بسیار دشوار است. در چنین وضعی، برای نگارش تاریخ هرسین ناگزیر باید به سراغ اسناد تاریخی رفت. اسناد تاریخی به عنوان مهم‌ترین منبع نگارش پژوهش‌های تاریخی، اطلاعات بسیاری را در زمینۀ اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی شهرهای مختلف در خود جای داده‌اند. برای استخراج دقیق این اطلاعات باید از دانش سندشناسی بهره گرفت. سندشناسی به مطالعۀ ماهیت اسناد تاریخی به صورت مستقل می‌پردازد. با بهره‌گیری از این دانش درمی‌یابیم که چگونه می‌توان انواع اسناد تاریخی را از هم تمییز داد و این‌که هر نوع سند چه اطلاعاتی را در خود دارد.

 

این محقق جوان هرسینی بیان داشت: «هرسین در سطور رنگ‌پریده» همانطور که از نام آن پیداست کوششی در جهت توصیف و تحلیل اوضاع سیاسی، اقتصادی، مذهبی و فرهنگی هرسین در دورۀ قاجار بر اساس اسناد تاریخی موجود در سه آرشیو «سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران»، «مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی» و «مرکز اسناد وزارت امور خارجه» است. این کتاب تالیف امین محمدی دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی است که به زودی چاپ اول آن در انتشارات مورخان در ۴۰۰ صفحه منتشر می شود.

 

 

وی افزود : هدف اصلی از نگارش این سطور، ترسیم و تحلیل اوضاع سیاسی، اقتصادی، مذهبی و فرهنگی هرسین در دورۀ قاجار بر اساس اسناد تاریخی موجود در آرشیوهای کشور است. اسناد مورد استفاده برای نگارش این اثر در یک بازۀ زمانی ده ساله از سه آرشیو مهم «سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران»، «مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی» و «مرکز اسناد وزارت امور خارجه» گردآوری و بررسی شده‌اند.[۳]

از آنجایی که تاکنون کتابی جامع در تاریخ هرسین نگارش نیافته است، اهمیت این اثر در گردآوری و استفاده از اسنادی است که تاکنون در پژوهش‌های دیگر مورد استفاده قرار نگرفته‌اند. مخاطبان اصلی کتاب «هرسین در سطور رنگ‌پریده» در وهلۀ اول اهالی تاریخ‌دوست این شهر هستند. اطلاعات گردآوری‌شده در این اثر بی‌گمان بسیاری از آنان را خرسند خواهد کرد. این سطور همچنین پژوهشگران و علاقه‌مندان تاریخ هرسین را اقناع خواهد کرد.

هرسین در سطور رنگ پریده 1024x702 هرسین در سطور رنگ پریده تاریخ

 

رئوس مطالب فصل‌های کتاب

این دانشجو و محقق تاریخ در مقطع دکترا در ادامه بیان داشت: کتاب «هرسین در سطور رنگ‌پریده» در قالب هشت فصل و دو پیوست مهم تدوین شده است:

فصل اول به بررسی پیشینۀ پژوهش و معرفی منابع مورد استفاده در این کتاب اختصاص دارد. در بخش پیشینه، کتاب‌های «هرسین در گسترۀ تاریخ» و «پژوهشی میان‌رشته‌ای در تاریخ و فرهنگ شهر هرسین» مورد نقد و معرفی قرار گرفته‌اند. در بخش معرفی منابع، شرحی از چگونگی گردآوری منابع و معرفی آن‌ها ارائه شده است. محور اصلی بحث در این بخش معرفی اسناد تاریخی مورد استفاده در کتاب است.

در فصل دوم با عنوان «هرسین از آغاز تا پایان زندیه» سیر تاریخی شکل‌گیری هرسین از دوران پیش‌ از تاریخ تا پایان حکومت لک‌زبان زندیه بررسی شده است. این فصل مقد‌مه‌ای برای ورود به فصول مربوط به تاریخ قاجاریه است. از آنجایی که اطلاعات ما از وضعیت تاریخی هرسین در این بازۀ زمانی ناچیز است در این فصل سعی شده است با استفادۀ دقیق از منابع اندک در دسترس، شرحی قابل قبول از سیر تاریخی هرسین ارائه شود.

فصل سوم کوششی است در جهت تشریح وضعیت آب و هوا، منابع آبی و مراتع، موقعیت استراتژیکی و محدودۀ جغرافیایی و جمعیت هرسین در دورۀ قاجار. در این مباحث نیز تلاش شده است از منابع اندک دورۀ قاجار حداکثر استفاده برده شود. محور اصلی این بخش، محدودۀ جغرافیایی و جمعیت هرسین در دورۀ مذکور است. در بحث جمعیت، عشایر کاکاوند به عنوان بزرگ‌ترین و تاثیرگذارترین ساکنان هرسین معرفی و بررسی شده‌اند.

فصل چهارم به ترسیم اوضاع فرهنگی و مذهبی هرسین در دورۀ قاجار پرداخته است. با توجه به فقر شدید منابع، سعی شده است شرحی مختصر از وضعیت فرهنگی و مذهبی هرسین ارائه شود. مهم‌ترین مباحث در بخش فرهنگی، تاسیس مدرسۀ امیریه و در بخش مذهبی رد ادعاهای رابینو و شیروانی در اعتقادات مذهبی اهالی هرسین است.

فصل پنجم به بررسی اوضاع اقتصادی هرسین در دورۀ قاجار اختصاص دارد. امور اقتصادی، معیشت و مالیات اصلی‌ترین مباحث این فصل است. کمبود منابع در این فصل نیز عامل اصلی مختصربودن اطلاعات ارائه‌شده است.

فصل ششم، مفصل‌ترین فصل کتاب «هرسین در سطور رنگ‌پریده» است. در این فصل تلاش شده است تحولات سیاسی با محوریت شخصیت‌های بزرگ هرسین مورد بررسی قرار گیرند. زندگی و زمانۀ اعظم‌السلطنه کاکاوند اصلی‌ترین مبحث این فصل را تشکیل می‌دهد.

فصل هفتم به بررسی تحولات هرسین در زمان انتخابات مجلس شورای ملی در دورۀ چهارم و پنجم اختصاص دارد. این فصل می‌توانست در ادامۀ فصل ششم ذیل مباحث سیاسی قرار گیرد ولی به دلیل اهمیت موضوع و طولانی‌نشدن مطالب، به صورت مستقل ارائه شده است.

فصل هشتم به موضوعاتی می‌پردازد که امکان ارائۀ آن‌ها در فصول قبلی میسر نبود. مهم‌ترین مبحث این فصل به شرح زندگی و فعالیت‌های خالوقربان هرسینی اختصاص دارد. نقش خالوقربان به عنوان یکی از نخبگان هرسین در وقایع جنگل و جنگ علیه اسماعیل‌آقا سیمیتقو در این مبحث توصیف و تحلیل شده است.

پیوست اول به بازخوانی مهم‌ترین اسناد تاریخی هرسین در دورۀ قاجار اختصاص دارد. اطلاعات بسیاری از تاریخ هرسین را می‌توان در لابه‌لای سطور رنگ‌پریدۀ این اسناد به دست آورد که در منابع کلاسیک تاریخنگاری وجود ندارند. بیش از ۹۰ درصد اسناد بازخوانی‌شده در این پیوست برای اولین بار مورد استفاده قرار می‌گیرند و درصد اندکی از اسناد نیز پیشتر تصاویرشان در کتاب‌های «هرسین در گسترۀ تاریخ» و «پژوهشی میان‌رشته‌ای در تاریخ و فرهنگ شهر هرسین» چاپ شده است. ملاک ما در انتخاب تصاویر اسناد، اهمیت تاریخی و کیفیت تصویر آن‌ها بوده است.

پیوست دوم به موضوع هرسین و کاکاوند در روزنامه‌های دورۀ قاجار اختصاص دارد.

[۱]. در مبحث «پیشینۀ پژوهش» شرحی از این آثار ارائه شده است.

[۲]. تاریخ محلی در سال‌های اخیر به شکل ویژه‌ای مورد توجه پژوهشگران تاریخ قرار گرفته است. اهمیت این شاخه از تاریخ به گونه‌ای است که در این سال‌ها به عنوان گرایشی جدید در دانشگاه‌های کشور تدریس می‌شود و مجلاتی نیز به چاپ مقاله‌هایی با مضامین تاریخ محلی اختصاص پیدا کرده است.

[۳]. هر قدر زمان بگذرد می‌توانیم امیدوار باشیم که اسناد جدیدی از تاریخ کهن هرسین در دسترس قرار گیرد و بر بخش‌های تاریک و مبهم تاریخ این شهر پرتو بیفکند.

مطالب پیشنهادی

دیدگاهتان را بنویسید

بیشتر

گزیده اخبار